Metodyka WISL w I–III cyklu (2005–2019)

Podstawą Wielkoobszarowej Inwentaryzacji Stanu Lasu jest pięcioletni cykl pomiarowy. Każdego roku pomiary i obserwacje prowadzone są na około 20% stałych powierzchni próbnych, rozmieszczonych na obszarze całego kraju. Takie rozwiązanie umożliwia systematyczne gromadzenie informacji o stanie lasów oraz monitorowanie zmian zachodzących w kolejnych cyklach inwentaryzacji.

Sieć powierzchni próbnych WISL wyznaczono na podstawie układu powierzchni obserwacyjnych programu ICP Forests, wykorzystywanego do monitorowania stanu lasów w Europie. Pierwotną sieć o rozstawie 16 × 16 km zagęszczono na potrzeby WISL do układu 4 × 4 km (rys. 1). Współrzędne środków traktów oraz poszczególnych powierzchni próbnych określono z wykorzystaniem systemów WGS 84 i PUWG 1992.

Rys. 1. Ogólny układ powierzchni próbnych WISL

Rozmieszczenie powierzchni próbnych

Powierzchnie próbne WISL rozmieszczone są w grupach nazywanych traktami. Każdy trakt ma kształt litery „L” i obejmuje pięć powierzchni próbnych, rozmieszczonych w odstępach co 200 m (rys. 2). W I i II cyklu WISL pomiary wykonywano wyłącznie na powierzchniach zlokalizowanych na gruntach oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako las (Ls). Zakres inwentaryzacji rozszerzono w III cyklu, obejmując pomiarami również lasy występujące poza ewidencją gruntów leśnych.

Rys. 2. Układ traktu na tle przykładowego podziału powierzchniowego

Pomiary na powierzchniach próbnych

W zależności od inwentaryzowanej cechy pomiary prowadzone są na kołowych, współśrodkowych powierzchniach próbnych typu A i B. Na powierzchni typu A inwentaryzowane są drzewa i krzewy żywe oraz martwe stojące o pierśnicy wynoszącej co najmniej 70 mm, martwe drzewa leżące o średnicy co najmniej 100 mm w grubszym końcu, a także pniaki o średnicy bez kory wynoszącej co najmniej 100 mm. Powierzchnie typu B przeznaczone są do pomiarów i obserwacji młodego pokolenia, obejmujących drzewa i krzewy o pierśnicy mniejszej niż 70 mm.

W I i II cyklu WISL wielkość powierzchni próbnej typu A była zróżnicowana i zależała od wieku gatunku panującego oraz budowy pionowej drzewostanu. Stosowano powierzchnie o wielkości 2, 4 lub 5 arów. Począwszy od III cyklu WISL, przyjęto jednolitą wielkość powierzchni próbnych typu A, wynoszącą 4 ary, niezależnie od wieku i budowy pionowej drzewostanu. Porównanie schematów powierzchni próbnych stosowanych w poszczególnych cyklach przedstawiono na rysunkach 3 i 4.

Schemat powierzchni próbnych

I i II cykl WISL

Rys. 3. Wielkość podstawowych powierzchni próbnych w I i II cyklu WISL

Typ A
r1 – promień 7,98 m, powierzchnia 2 a
r2 – promień 11,28 m, powierzchnia 4 a
r3 – promień 12,62 m, powierzchnia 5 a

Typ B
r4 – promień 0,56 m
r5 – promień 2,59 m

III cykl WISL

Rys. 4. Wielkość podstawowych powierzchni próbnych w III cyklu WISL

Typ A
r1 – promień 11,28 m, powierzchnia 4 a

Typ B
r2 – promień 0,56 m
r3 – promień 2,59 m

Szkic powykonawczy powierzchni próbnej

Dokumentacja prac terenowych WISL obejmuje również szkic powykonawczy, przedstawiający rozmieszczenie elementów powierzchni próbnej oraz informacje istotne dla jej ponownego odnalezienia i wykonania kolejnych pomiarów. Poniżej przedstawiono schemat szkicu stosowanego w III cyklu WISL wraz z legendą.

Legenda szkicu